Dag van de Arbeid

[Alexa]

Dag van de Arbeid

 

De Dag van de Arbeid is een feestdag van de socialistische en communistische arbeidersbeweging. De dag vindt elk jaar op 1 mei plaats.

 

Aan de 1 mei viering ligt de invoering van de 8 urendag ten grondslag. Alfred de Grote (848-899), koning van het Engelse Wessex, verkondigde voor het eerst de gedachten over een evenredige etmaalverdeling. De eis om slechts 8 uren per dag te werken werd in de 15e en 16e eeuw veelvuldig onder de Engelse ambachtslieden gehoord.

 

In Frankrijk kregen de mijnwerkers door Philips de Tweede, de 8 uren dag voorgeschreven. De pedagoog Comenius wees in de 17e eeuw op de opvoedkundige en vormende betekenis van een evenredige etmaalverdeling.

 

De sociaal bewogen ondernemer Robert Owen pleitte er in 1817 in Engeland voor om in werkplaatsen en fabrieken de 8 urendag in te voeren. Hij beargumenteerde zijn eis door er op te wijzen dat 8 uren werk en een goede organisatie van de arbeid een overvloed aan rijkdom voor allen kon scheppen en de nieuwste ontwikkelingen op technisch en chemisch gebied het niet meer noodzakelijk zouden maken om langer te werken dan 8 uren.

 

In Melbourne werden op 18 februari 1856 door werknemers en werkgevers voor het eerst overeengekomen de arbeidsdag te beperken tot 8 uren, nadat bouwvakarbeiders het werk neer hadden gelegd. In 1864 werd in Boston de "Workingsmen's Convention" gesticht waar Ira Steward pleitte voor een bij wet te regelen 8 urendag. In 1884 nam de "American Federation of Labor" een resolutie aan, waarin voorgesteld werd om vanaf 1 mei 1886 de 8 urendag ingevoerd te krijgen.

 

De datum 1 mei was niet zomaar gekozen. In Noord-Amerika was 1 mei "Moving Day". Op die dag werden bestaande arbeidscontracten vernieuwd, ging voor anderen op die dag een nieuwe in, werden bestaande woonruimte-contracten vernieuwd of betrokken de arbeiders elders een nieuwe woonruimte.

 

In Europa werd tot de jaarlijkse 1 mei-viering besloten op 21 juli 1889 op het oprichtingscongres van de Tweede Internationale in Parijs. Het doel was met de 1 mei-viering de strijd voor de achturige werkdag te versterken. Op 1 mei 1890 vonden in veel landen de eerste vieringen plaats.

 

De Engelse tekenaar Walter Crane (1845-1915) maakte voor die bewuste 1 mei 1890 zijn tekening "Labours May Day".

 

K.Marx, schreef in 1894 in Das Kapital, dl III, over de verkorting van de arbeidsdag: "Das Reich der Freiheit beginnt in der Tat erst da, wo das Arbeiten, das durch Not und aüssere Zwechmässigkeit bestimmt ist, aufhört: es liegt also der Natur der Sache nach jenseits der Spähre der eigentlichen materiellen Produktion.. (Da) beginnt die menschliche Kraftentwicklung, die sich als Selbstzweck gilt, das aber nur auf jenem Reich der Notwendigkeit als seiner Basis aufblühn kann. Die Verkürzung der Arbeitstags is die Grundbedingung."

 

In de Sovjet-Unie en de communistische landen in Oost-Europa werd de 1 mei jaarlijks gevierd met een parade, waaraan behalve arbeiders ook legereenheden deelnamen, die de producten van de wapenindustrie lieten zien.

 

Minder bekend is dat de regering van Hitler op 10 april 1933 per wet 1 mei tot betaalde "Feestdag van de nationale arbeid" verklaard. Middels deze door Goebbels voorgestelde maatregel wist Hitler een groot aantal vakbondsleiders naar Berlijn te lokken om ze vervolgens gevangen te kunnen nemen en naar concentratiekampen af te laten voeren.

 

Ondanks deze zwarte bladzijde uit de historie van de "Dag van de arbeid" bleef deze dag een feestdag in onder andere België en Duitsland. In Nederland is de "Dag van de Arbeid" geen officiële feestdag. Wel werden er vanouds grote bijeenkomsten georganiseerd door de SDAP (later PvdA) en de CPN. Tot in de jaren tachtig hield de CPN op 1 mei een jaarlijkse betoging in Amsterdam.

 

Bij deze vieringen wordt nog vaak het strijdlied "De Internationale" ten gehore gebracht.

De grondtoon van de Dag van de Arbeid is heden ten dage het gevoel van internationale verbondenheid.

 

Zie: 1 Meivieringen in Nederland (1890-1940). Ger Harmsen/Lucien Karsten. In: Bulletin Nederlandse Arbeidersbeweging, nummer 7 - september 1985.